इरानका दिवंगत सर्वोच्च नेता अयातोल्लाह अली खामेनीका छोरा मोज्तबा खामेनीलाई इरानको नयाँ सर्वोच्च नेताको रूपमा चयन गरिएको छ। इरानको ८८ सदस्यीय ‘एसेम्ब्ली अफ एक्सपर्ट्स’ ले उनलाई औपचारिक रूपमा सर्वोच्च नेतामा नियुक्त गरेको हो।

उनका पिता अयातोल्लाह अली खामेनी हालै अमेरिका र इजरायलले संयुक्त रूपमा गरेको सैन्य आक्रमणका क्रममा मारिएपछि इरानमा नेतृत्वको प्रश्न उठेको थियो। केही दिनको राजनीतिक अनिश्चिततापछि ५६ वर्षीय मोज्तबा खामेनीलाई सर्वोच्च नेतृत्वको जिम्मेवारी दिइएको हो।

रिपोर्टहरूका अनुसार उनलाई चयन गर्ने निर्णयमा इरानी रिभोल्युसनरी गार्ड कोर IRGC को प्रभाव रहेको बताइएको छ। इरानको राजनीतिक प्रणालीले सामान्यतया वंशगत सत्ता हस्तान्तरणको विरोध गर्दै आएको भए पनि यसपटक सर्वोच्च नेताको पद पिता–पुत्रबीच सरेको घटनाले व्यापक बहस सुरु भएको छ।

मोज्तबा खामेनी औपचारिक रूपमा उच्च पदस्थ धार्मिक नेता मानिँदैनन् र उनले कुनै सरकारी पद पनि सम्हालेका छैनन्। तर उनी आफ्नो पिताको कार्यालयको व्यवस्थापन तथा IRGC सँगको निकट सम्बन्धका कारण पर्दा पछाडि निकै प्रभावशाली व्यक्तिका रूपमा चिनिँदै आएका छन्।

उनी इरान–इराक युद्धमा सहभागी भएका थिए र लामो समयदेखि आफ्नो पिताको राजनीतिक तथा प्रशासनिक गतिविधिमा सहयोग गर्दै आएका थिए। मोज्तबाको विवाह जहरा हद्दाद–आदिलसँग भएको थियो, जो रूढीवादी राजनीतिज्ञ घोलाम–अली हद्दाद–आदिलकी छोरी हुन्। हालैको आक्रमणमा उनका परिवारका केही सदस्यहरूको पनि मृत्यु भएको रिपोर्टहरूमा उल्लेख छ।

मोज्तबाको नेतृत्व यस्तो समयमा आएको छ, जब इरान आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा गम्भीर संकटको सामना गरिरहेको छ। अमेरिकी र इजरायली आक्रमणमा इरानका धेरै वरिष्ठ अधिकारीहरू मारिएपछि देशको नेतृत्व संरचना कमजोर भएको अवस्थामा निरन्तरता कायम राख्न उनलाई चयन गरिएको विश्लेषकहरू बताउँछन्।

विश्लेषकहरूका अनुसार IRGC सँगको उनको निकटताका कारण इरानको नीतिमा अझ कडा र आक्रामक रुख देखिन सक्ने सम्भावना पनि रहेको छ। उनको नियुक्तिले इरानको आन्तरिक राजनीति तथा अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।